Ile koncertów stworzył Fryderyk Chopin? Odpowiedź: dwa

Fryderyk Chopin stworzył dwa koncerty — oba na fortepian i orkiestrę, a każdy z nich zajmuje ważne miejsce w jego dorobku. W artykule przyjrzymy się okolicznościom ich powstania, różnicom między utworami i temu, co wyróżnia je na tle twórczości kompozytora.

Chopin napisał dwa koncerty fortepianowe, których numeracja nie odpowiada kolejności powstania. Koncert f-moll, oznaczony dziś numerem 2, komponował od jesieni 1829 roku do lutego 1830 roku. E-moll, nazwany później pierwszym, ukończył latem tego samego roku. Oba utwory stworzył w Polsce, jeszcze przed rozpoczęciem światowej kariery.

Koncert f-moll zabrzmiał po raz pierwszy 21 lutego 1830 roku w domu Chopina, z orkiestrą prowadzoną przez Karola Kurpińskiego. Publiczność przyjęła go entuzjastycznie, a „Kurier Warszawski” porównał kompozytora do „Paganiniego fortepianu”. Szczególnie wyróżnia się nokturnowa część środkowa, inspirowana uczuciem Chopina do śpiewaczki Konstancji Gładkowskiej. Kompozytor pisał, że adagio powstało na pamiątkę jego ideału, lecz koncert zadedykował Delfinie Potockiej.

Ostatnie warszawskie brawa Chopina i koncert nazwany dziełem geniusza

Chopin zaprezentował koncert e-moll 23 września 1830 roku podczas prywatnego koncertu dla warszawskiego środowiska muzycznego. Publiczną premierę dał 11 października, podczas ostatniego występu przed wyjazdem z kraju. Wspominał, że grał bez zdenerwowania, jakby był sam, a brawa niemal go ogłuszyły. Jedna z gazet nazwała utwór „dziełem geniusza”. Finałowe rondo nawiązuje do krakowiaka żywym rytmem i akcentami na słabszych częściach taktu. Zachwycony Robert Schumann pisał, że Mozart, gdyby żył w jego czasach, komponowałby koncerty w stylu Chopina.

Oba koncerty łączą wirtuozerię z osobistymi historiami: młodzieńczym zauroczeniem i wspomnieniem ojczyzny przed wyjazdem. Kliknij w ten odnośnik i przeczytaj więcej. Chopin dał około 30 koncertów, a już w 1832 roku ograniczył publiczne występy, bo silnie odczuwał tremę. W tych dziełach fortepian potrafi zarówno błyszczeć, jak i mówić szeptem. Koncert numer 2 powstał wcześniej niż numer 1.

Warszawskie premiery, które zachwyciły publiczność

Warszawskie premiery Chopina przyciągały całe muzyczne środowisko stolicy. Młody kompozytor prezentował utwory, które wkrótce zachwyciły także zagraniczną publiczność. Pozostawił około 240 kompozycji, głównie fortepianowych: mazurki, polonezy, etiudy, nokturny i koncerty.

Do najważniejszych utworów i wydarzeń związanych z warszawskimi premierami Chopina należą:

Koncert fortepianowy e-moll, publicznie wykonany 11 października 1830 roku.
Koncert fortepianowy f-moll, zaprezentowany po raz pierwszy 21 lutego 1830 roku.
Mazurki, polonezy, etiudy i nokturny, które składają się na znaczną część dorobku kompozytora.

11 października 1830 roku Chopin po raz pierwszy publicznie wykonał Koncert fortepianowy e-moll — podczas ostatniego koncertu przed wyjazdem z kraju. Jeżeli ciekawią cię takie treści to poznaj prosty sposób na zagranie h-moll na gitarze. Publiczność tak głośno oklaskiwała kompozytora, że, jak wspominał, niemal go ogłuszyła; jedna z gazet nazwała dzieło „geniusza”. Wcześniej, 23 września, utwór zabrzmiał na koncercie domowym dla warszawskich muzyków i melomanów.

Gdy Chopin zamieniał fortepian w czułą opowieść

Koncert fortepianowy f-moll także spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem. Chopin wykonał go po raz pierwszy 21 lutego 1830 roku w domu, z orkiestrą prowadzoną przez Karola Kurpińskiego. „Kurier Warszawski” nazwał kompozytora „Paganinim fortepianu”, a słuchaczy zachwyciły śpiewna, nokturnowa część środkowa i finał w rytmie mazura. Szczególnie porusza mnie, gdy za wirtuozerią odsłania się osobista, czuła opowieść kompozytora.

Choć Chopin tworzył zaledwie od około dwudziestu lat, jego muzyka do dziś porusza zarówno w salach koncertowych, jak i kameralnych wnętrzach. W koncertach fortepianowych poetyckie melodie łączą się z rozmachem orkiestry, a krakowiak i mazur nadają europejskiej formie polski puls. Dlatego warszawskie premiery zapisały się w pamięci publiczności jako pełne emocji wydarzenia, które budziły dumę z talentu młodego pianisty.

W muzyce Chopina spotykają się wirtuozeria i intymność. Dzięki temu jego utwory wciąż potrafią zamienić koncert w osobiste przeżycie.

Ciekawostka: oba koncerty Chopina — f-moll i e-moll — powstały w odwrotnej kolejności niż sugerują ich oznaczenia: f-moll skomponował wcześniej, choć opublikowano go później jako Koncert nr 2.

Między fortepianem a orkiestrą: jak Chopin kształtował brzmienie koncertów

W koncertach fortepianowych f-moll op. 21 i e-moll op. 11 Chopin kształtuje relację fortepianu z orkiestrą przez dialog, kontrast oraz osobiste i narodowe akcenty.

Powierz fortepianowi rolę głównego narratora. Orkiestra zarysowuje tematy i tworzy tło, a fortepian rozwija je w bardziej poetyckiej formie. W pierwszej części Koncertu e-moll temat orkiestry po wejściu solisty zyskuje niemal postać nowej melodii.
Buduj kontrast, nie rywalizację. Zestawiaj pełne brzmienie orkiestry z delikatnością fortepianu, zmieniając dynamikę i fakturę. W Koncercie f-moll tajemniczy początek przechodzi w mocne wejście orkiestry, które wyraźnie określa charakter części.
Nadaj każdej części odrębny wyraz. W częściach wolnych prowadź fortepian śpiewną, nokturnową linią, by zabrzmiał jak osobista wypowiedź. Chopin opisywał Adagio Koncertu e-moll jako pejzaż przywołujący najpiękniejsze wspomnienia, a część wolną Koncertu f-moll wiązał z uczuciem do Konstancji Gładkowskiej.
Wpleć polskie rytmy w finał. Łącz taneczne akcenty z wirtuozowskimi partiami fortepianu. Finał Koncertu e-moll nawiązuje do krakowiaka, a Koncertu f-moll — do mazura; koda wzmacnia efekt i zamyka kompozycję.
Wykorzystuj wirtuozerię jako środek wyrazu. Pasaże i popisy techniczne podporządkuj emocjom utworu. Takie podejście wynika z fortepianowego charakteru twórczości Chopina, obejmującej koncerty, miniatury, mazurki, polonezy i nokturny.

Konstancja Gładkowska i uczucie ukryte w adagio

Konstancja Gładkowska, młoda śpiewaczka z warszawskiego Instytutu Muzycznego, poznała Fryderyka Chopina, gdy rozwijał karierę w Warszawie. Kompozytor darzył ją uczuciem, o którym niewiele mówił. W liście wspominał o swoim ideale, któremu od pół roku wiernie służył, choć z nim nie rozmawiał. Dodał też, że na pamiątkę tego uczucia skomponował adagio do koncertu. Jak już tu trafiłeś, sprawdź datę koncertu Pitbulla w Polsce.

Chopin miał na myśli środkową, powolną część Koncertu fortepianowego f-moll, który tworzył od jesieni 1829 roku do lutego 1830 roku. Choć utwór otrzymał numer 2, powstał przed Koncertem fortepianowym e-moll, później oznaczonym numerem 1. Adagio przypomina nokturn: liryczna melodia fortepianu brzmi jak szept, a jej łagodność skrywa tęsknotę i niepewność młodego kompozytora.

Chopin zaprezentował Koncert f-moll 21 lutego 1830 roku w rodzinnym domu w Warszawie, z orkiestrą Karola Kurpińskiego. Publiczność przyjęła utwór entuzjastycznie, a „Kurier Warszawski” nazwał kompozytora „Paganinim fortepianu”. Jednak w środkowej części słuchacze mogli usłyszeć nie tylko wirtuozerię, lecz także osobiste uczucie, któremu Chopin nie dał prostego wyrazu w rozmowie.

Gdy nieśmiałe zauroczenie przemienia się w czułą muzyczną opowieść

Muzyka nie jest pamiętnikiem zapisanym nutami, więc nie każdą frazę można przypisać konkretnej chwili ani uznać za dosłowny portret Gładkowskiej. Chopin wiązał jednak powstanie adagia ze swoim ideałem. W tej części koncertu najłatwiej usłyszeć, jak nieśmiałe zauroczenie przechodzi w spokojną, czułą opowieść.

Zestawienie delikatnego adagia z pełnym tanecznej energii finałem, przypominającym mazura, ukazuje emocjonalne bogactwo koncertu. Chopin skomponował około 240 utworów, głównie fortepianowych, a do wyrażenia ukrytego uczucia wystarczyła mu jedna część. Gładkowska nie otrzymała później dedykacji, lecz jej ślad pozostał w muzyce — subtelny, osobisty i nadal czytelny dla kolejnych słuchaczy.

Źródła: